Polish English German Russian
mapa atrakcji

OWŚ - Grupa bojowa "Wesoła"

Zwiększ / zmniejsz:
Kopuła pancerna przed schronem nr 2 - Grupa bojowa "Wesoła"
Strzelnica schronu nr 2 - Grupa bojowa "Wesoła"
Zwiększ / zmniejsz:
Kopuła pancerna przed schronem nr 2 - Grupa bojowa "Wesoła"
Strzelnica schronu nr 2 - Grupa bojowa "Wesoła"

Lokalizacja

Lokalizacja

Grupa bojowa "Wesoła" położona jest w kolonii Wesoła, która jest dzisiaj częścią miejscowości Dobieszowice. Składa się z grupy czterech obiektów usytuowanych przy tamie nr II "Józefka" na rzece Brynica.

Państwo: Polska
Województwo: śląskie
Powiat: będziński
Miejscowość: Dobieszowice - Wesoła
GPS- schron nr 1: N 50° 23' 56.56" E 18° 58' 32.11"
GPS- schron nr 2: N 50° 23' 54.35" E 18° 58' 42.74"
GPS- schron nr 3: N 50° 23' 57.69" E 18° 58' 54.36"
GPS- schron nr 4: N 50° 23' 54.72" E 18° 59' 38.22"

Zwiedzanie

Zwiedzanie

Jadąc od strony Świerklańca i Tarnowskich Gór ul. Tarnogórską w kierunku do Piekar Śląskich skręcamy w lewo w ul. Jożefską (na skrzyżowaniu znajduje się drogowskaz z informacją o schronie-muzeum w Dobieszowicach-Wesołej). Pokonujemy tą drogą odcinek ok. 2,2 km przez las, aż docieramy do mostu-tamy na rzece Brynica. Tutaj przy moście znajduje się pierwszy z obiektów grupy bojowej "Wesoła".

Schron nr 1
Jadąc od strony Świerklańca i Tarnowskich Gór ul. Tarnogórską w kierunku do Piekar Śląskich skręcamy w lewo w ul. Jozefską (na skrzyżowaniu znajduje się drogowskaz z informacją o schronie-muzeum w Dobieszowicach-Wesołej). Pokonujemy tą drogą odcinek ok. 2,2 km przez las, aż docieramy do mostu-tamy na rzece Brynica. Tutaj przy moście znajduje się pierwszy z obiektów grupy bojowej "Wesoła" - schron nr 1 przy tamie.

Schron nr 2
Jadąc od strony Świerklańca i Tarnowskich Gór ul. Tarnogórską w kierunku do Piekar Śląskich skręcamy w lewo w ul. Jozefską (na skrzyżowaniu znajduje się drogowskaz z informacją o schronie-muzeum w Dobieszowicach-Wesołej). Pokonujemy tą drogą odcinek ok. 2,2 km przez las, aż docieramy do mostu-tamy na rzece Brynica. Tutaj przy moście znajduje się pierwszy z obiektów grupy bojowej "Wesoła" - schron nr 1 przy tamie. Jedziemy dalej tą drogą i po około 200 m docieramy do skrzyżowania dróg, przy którym po prawej stronie, zaraz przy drodze znajduje się szukany przez nas schron nr 2. Bezpośrednio w jego otoczeniu znajduje się kopuła pancerna z innego schronu, niemiecki "kochbunkier" oraz elementy zapór przeciwczołgowych.

Schron ten został odnowiony przez Stowarzyszenie Na Rzecz Zabytków Fortyfikacji "Pro Fortalicium". Obecnie w schronie tym znajduje się Izba Muzealna Obszaru Warownego ?Śląsk?, Polski schron bojowy nr 52 ?Wesoła?, Dobieszowice, ul. Wesoła.

Zwiedzanie:

  1. Zwiedzanie w sezonie (od maja do października):
    • każda sobota miesiąca od godz. 14.00 do 18.00
  2. Zwiedzanie poza wyżej wymienionymi terminami:
    • Dla osób indywidualnych między kwietniem a październikiem tylko po umówieniu telefonicznym bądź mailowym.
    • Dla wycieczek szkolnych i zorganizowanych cały rok po indywidualnym umówieniu.
    • Symbolem świadczącym o otwarciu schronu jest wywieszona na maszcie biało-czerwona flaga narodowa.
  3. Zwiedzanie poza sezonie:
    • Dla zorganizowanych grup istnieje możliwość otwarcia schronu po uprzednim telefonicznym bądź mailowym uzgodnieniu terminu.


W sprawie zwiedzania schronu należy kontaktować się z:

Strona internetowa i źródło: Stowarzyszenie Na Rzecz Zabytków Fortyfikacji "Pro Fortalicium"

panorama_baner_s2.jpg


Schron nr 3

Jadąc od strony Świerklańca i Tarnowskich Gór ul. Tarnogórską w kierunku do Piekar Śląskich skręcamy w lewo w ul. Jozefską (na skrzyżowaniu znajduje się drogowskaz z informacją o schronie-muzeum w Dobieszowicach-Wesołej). Pokonujemy tą drogą odcinek ok. 2,2 km przez las, aż docieramy do mostu-tamy na rzece Brynica. Tutaj przy moście znajduje się pierwszy z obiektów grupy bojowej "Wesoła" - schron nr 1 przy tamie. Jedziemy dalej tą drogą (ul. 27-Stycznia) i po około 200 m docieramy do skrzyżowania dróg, przy którym po prawej stronie, zaraz przy drodze znajduje się schron nr 2. Podążamy dalej aż po około 300 metrach docieramy do zabudowań po lewej stronie. Skręcamy w lewo przed tymi zabudowaniami i idziemy wzdłuż ogrodzenia. Po około 60 metrach ogrodzenie się kończy i kilka metrów dalej odnajdujemy szukany obiekt, który jest zaśmiecony i porośnięty chwastami, co utrudnia jego odnalezienie.

Schron nr 4
Jadąc od strony Świerklańca i Tarnowskich Gór ul. Tarnogórską w kierunku do Piekar Śląskich skręcamy w lewo w ul. Jozefską (na skrzyżowaniu znajduje się drogowskaz z informacją o schronie-muzeum w Dobieszowicach-Wesołej). Pokonujemy tą drogą odcinek ok. 2,2 km przez las, aż docieramy do mostu-tamy na rzece Brynica. Tutaj przy moście znajduje się pierwszy z obiektów grupy bojowej "Wesoła" - schron nr 1 przy tamie. Jedziemy dalej tą drogą (ul. 27-Stycznia) i po około 200 m docieramy do skrzyżowania dróg, przy którym po prawej stronie, zaraz przy drodze znajduje się schron nr 2. Podążamy dalej drogą 27-Stycznia przez około 1 km, aż docieramy do miejsca, w którym droga podąża po lekkim łuku w prawo. W tym miejscu z lewej strony znajduje się droga gruntowa biegnąca po skosie w tył.  Idąc nią po około 250 metrach z prawej strony na wzgórzu (w odległości ok. 50 metrów) zobaczymy ruiny schronu pozorno-bojowego.

Dane techniczne

Dane techniczne

Schron nr 1
Jednoizbowy schron bojowy o jednej kondygnacji. Posiada dwie strzelnice dla broni ręcznej skierowane na północ i na zachód.

Dane techniczne:
  • uzbrojenie - rkm,
  • obsługa - 2 żołnierzy,
  • typ wytrzymałości B (wzmocniony),
  • grubość ściany czołowej: 1,25m,
  • grubośćścian bocznych: 0,75m,
  • grubość stropu: 1,10m,
  • schody do wejścia osłoniętę ścianą chroniacą obiekt przed zlaniem,
  • izba bojowa z dwoma strzelnicami rkm-u oraz ławką i wnęką dla piecyka.

Widok od czoła na schron bojowy oraz część jazu nr II w 1938r.
Rys. 1. Widok od czoła na schron bojowy oraz część jazu nr II w 1938r.

Schron bojowy przy ufortyfikowanym jazie. Rzut i przekrój

Rys. 2. Schron bojowy przy ufortyfikowanym jazie. Rzut i przekrój
(źródło: W. Machoń, Punkt oporu Wesoła w Dobieszowicach, [w:] Forteca nr 13)




Schron nr 2

Schron jednokondygnacyjny zaplanowany na podstawie prostokąta.

Uzbrojenie:

  • 3-ckm (jeden w kopule pancernej i 2 w strzelnicach bocznych) - mógł być tutaj zastosowany ckm Browning wz. 30 lub ckm Maxim wz. 08,
  • 2 rkm Browning wz. 28,
  • broń etatowa załogi i granaty ręczne.
Ponadto w schronie mógł być wykorzystany karabin przeciwpancerny wz. 35. Zgromadzony zapas amunicji to 10 x 2 000 naboi dla każdego ckm, 10 000 naboi do rkm, 100 granatów ręcznych. Dodatkowo schron mógł przechowywać ok. 300 naboi dla kpanc. oraz amunicję dla moździerzy piechoty do wykorzystania na pobliskich stanowiskach polowych.

Schemat schronu bojowego w Dobieszowicach-Wesołej
Rys. 3. Schemat schronu bojowego w Dobieszowicach-Wesołej.


Plan i przekrój pionowy schronu nr 52 Dobieszowice "Wesoła"
Rys. 4. Plan i przekrój pionowy schronu nr 52 Dobieszowice "Wesoła"

Schron bojowy nr 52 Obszaru Warownego "Śląsk"
Rys. 5. Schron bojowy nr 52 Obszaru Warownego "Śląsk"

Źródło: Sadowski Jerzy, Sykosz Waldemar, "Schron bojowy nr 52 Obszaru Warownego "Śląsk".Schron muzeum w Dobieszowicach - Wesołej", Infort 2005

Polski ciężki schron bojowy. Powyżej widok od strony południowej, poniżej od strony wschodniej
Rys. 6. Polski ciężki schron bojowy. Powyżej widok od strony południowej, poniżej od strony wschodniej

Polski ciężki schron bojowy - rzut
Rys. 7. Polski ciężki schron bojowy - rzut

Źródło: W. Machoń, Punkt oporu Wesoła w Dobieszowicach, [w:] Forteca nr 13



Schron nr 3

Schron pozorno-bojowy z jedną izbą bojową ze strzelnicą dla broni maszynowej skierowanej na północ. Front schronu skierowano na zachód, a wejście do izby bojowej zabezpieczały dwuczęściowe drzwi pancerne. Na stropie części pozornej schronu umieszczona była betonowa kopuła pancerna.

Lekki schron pozorno-bojowy. Próba rekonstrukcji wyglądu z 1939 roku oraz rzut schronu

Rys. 8. Lekki schron pozorno-bojowy. Próba rekonstrukcji wyglądu z 1939 roku oraz rzut schronu.

(źródło: W. Machoń, Punkt oporu Wesoła w Dobieszowicach, [w:] Forteca nr 13)



Schron nr 4

Schron pozorno-bojowy z jedną izbą bojową ze strzelnicą dla broni maszynowej skierowanej na północ. Front schronu skierowano na zachód, a wejście do izby bojowej zabezpieczały dwuczęściowe drzwi pancerne. Na stropie części pozornej schronu umieszczona była betonowa kopuła pancerna.

Lekki schron pozorny. Próba rekonstrukcji wyglądu z 1939 roku oraz widok schronu od strony wschodniej

Rys. 9. Lekki schron pozorny. Próba rekonstrukcji wyglądu z 1939 roku oraz widok schronu od strony wschodniej

(źródło: W. Machoń, Punkt oporu Wesoła w Dobieszowicach, [w:] Forteca nr 13)

Historia

Historia

Grupa bojowa "Wesoła" wchodziła w skład sektora "Dobieszowice", który z kolei był częścią pododcinka "Bobrowniki". Odcinek ten składa się z czterech obiektów (schron bojowy broniący tamy, ciężki schron bojowy dla broni maszynowej, schron pozorno-bojowy i schron pozorny), które zostały wybudowane w latach 1938-39. Głównym zadaniem tego sektora była obrona przepraw przez rzekę Brynica w rejonie kolonii Wesoła. W tym rejonie zbudowano jedną z budowli hydrotechnicznych, która miała utworzyć zalew na rzece Brynicy i uniemożliwić przeprawy niemieckim wojskom pancernym.

Mapa przedstawiająca zasięg zalewów i rozmieszczenie schronów bojowych sektora "Dobieszowice"

Rys. 1. Mapa przedstawiająca zasięg zalewów i rozmieszczenie schronów bojowych sektora "Dobieszowice".

Źródło: "Schron bojowy nr 52 Obszaru Warownego "Śląsk". Schron - muzeum w Dobieszowicach - Wesołej", Infort 2005

 

Wsparcie artyleryjskie tego sektora zapewniała półbateria armat polowych z tradytora północnego z punktu oporu "Bobrowniki". Ponadto obiekty były bezpośrednio chronione sieciami kolczastymi.

Wartownię przy tamie, czyli schron nr 1 wybudowano w 1939 roku jako wzmocnienie grupy bojowej "Wesoła", której zadaniem była obrona mostu-tamy tworzącej zalew nr II "Józefka". Ten most z jazem spiętrzającym wody rzeki Brynicy został wyposażony w komory miniowe ułatwiające jego zniszczenie. Schron przy moście miał na celu ułatwienie bezpiecznego zniszczenia mostu z jazem. Ponadto do bezpośredniej obrony posiadał dwie strzelnice broni ręcznej skierowane na północ i na zachód.

Ufortyfikowany jazz w pobliżu schronu nr 1Wloty komór minowych w ufortyfikowanym jazie Obszar Warowny ?Śląsk?. Mechanizm podnoszenia zasuw jazu ufortyfikowanego przy schronie ciężkim nr 52, zanim zostały skradzione

Rys. 2. Ufortyfikowany jazz w pobliżu schronu nr 1

Rys. 3. Wloty komór minowych w ufortyfikowanym jazie

Rys. 4. Obszar Warowny ?Śląsk?. Mechanizm podnoszenia zasuw jazu ufortyfikowanego przy schronie ciężkim nr 52, zanim zostały skradzione.

(źródło: W. Machoń, Punkt oporu Wesoła w Dobieszowicach, [w:] Forteca nr 13)

 

Od 28 sierpnia 1939 roku, po ogłoszeniu pełnego pogotowia bojowego, w schronie tym przez cały czas przebywała załoga w komplecie. Schron ten jednak nie wziął udziału w walkach w wojnie 1939 roku, gdyż wieczorem 2 września 1939 r. jednostki obsadzające śląskie fortyfikacje wycofały się na rozkaz Naczelnego Wodza.

W latach 90-tych XX wieku most został wyremontowany i usunięte zostały wtedy komory minowe. Tego typu obiekt jest unikatowy w skali całego kraju, gdyż jest to jedyny zachowany taki obiekt w granicach Polski. Podobnego typu obiekty wybudowano na wschodnich granicach II Rzeczpospolitej przed II Wojną Światową w okolicach Sarn (dzisiejsza Ukraina) i Baranowicz (dzisiejsza Białoruś).

Schron nr 2 został wybudowany w roku 1937 jako samodzielny schron bojowy do ochrony tamy zalewu nr 2 "Józefka". Rok później wzmocniono ten odcinek poprzez wybudowanie kolejnych obiektów obronnych (schron pozorno-bojowy nr 3 i schron pozorny nr 4). W 1939 roku dodatkowo wybudowano jeszcze wartownię przy tamie (schron nr 1), przez co odcinek stał się grupą bojową, w której ciężki schron bojowy pełnił rolę śródszańca.

Ciężki schron bojowy. Rekonstrukcja widoków sprzed II wojny światowej

Rys. 5. Ciężki schron bojowy. Rekonstrukcja widoków sprzed II wojny światowej.

 

Od 28 sierpnia 1939 roku, po ogłoszeniu pełnego pogotowia bojowego, w schronie tym przez cały czas przebywała załoga w komplecie. Schron ten jednak nie wziął udziału w walkach w wojnie 1939 roku, gdyż wieczorem 2 września 1939 r. jednostki obsadzające śląskie fortyfikacje wycofały się na rozkaz Naczelnego Wodza.

W latach 50-tych XX wieku wojsko polskie przeprowadziło konserwacje tego obiektu i zabezpieczyło dostęp do niego. Jednakże z upływem czasu sprzęt i wyposażenie schronu zostało stopniowo rozkradzione. W 1997 roku prace nad rewitalizacją obiektu rozpoczęły się za sprawą Waldemara Machonia, miłośnika budowli obronnych. Obecnie schronem opiekuje się Stowarzyszenie Na Rzecz Zabytków Fortyfikacji "Pro Fortalicium", które prowadzi w schronie izbę muzealną.

Schron nr 3 to schron pozorno-bojowy. Został wybudowany w 1938 roku jako wzmocnienie grupy bojowej "Wesoła", której zadaniem była obrona tamy zalewu nr II "Józefka". Obiekt ten miał pozorować istnienie dużo większego obiektu bojowego i tym samym odwracać uwagę nieprzyjaciela od od podstawowych dzieł fortecznych na tym odcinku. Schron ten ponadto posiadał jedną izbę bojową ze strzelnicą dla broni maszynowej, której ogień skierowany był na północ. Dzięki temu osłaniał resztę schronów przed atakiem z tego kierunku.

Od 28 sierpnia 1939 roku, po ogłoszeniu pełnego pogotowia bojowego, w schronie tym przez cały czas przebywała załoga w komplecie. Schron ten jednak nie wziął udziału w walkach w wojnie 1939 roku, gdyż wieczorem 2 września 1939 r. jednostki obsadzające śląskie fortyfikacje wycofały się na rozkaz Naczelnego Wodza.

Schron nr 4 to schron pozorno-bojowy i został wybudowany w 1938 roku jako wzmocnienie grupy bojowej "Wesoła", której zadaniem była obrona tamy zalewu nr II "Józefka". Obiekt ten miał pozorować istnienie dużo większego obiektu bojowego i tym samym odwracać uwagę nieprzyjaciela od od podstawowych dzieł fortecznych na tym odcinku. Schron ten ponadto posiadał jedną izbę bojową ze strzelnicą dla broni maszynowej, której ogień skierowany był na północ. Dzięki temu osłaniał resztę schronów przed atakiem z tego kierunku.

Od 28 sierpnia 1939 roku, po ogłoszeniu pełnego pogotowia bojowego, w schronie tym przez cały czas przebywała załoga w komplecie. Schron ten jednak nie wziął udziału w walkach w wojnie 1939 roku, gdyż wieczorem 2 września 1939 r. jednostki obsadzające śląskie fortyfikacje wycofały się na rozkaz Naczelnego Wodza.

Źródło:

  • Sadowski Jerzy, Sykosz Waldemar, "Schron bojowy nr 52 Obszaru Warownego "Śląsk".Schron muzeum w Dobieszowicach - Wesołej", Infort 2005
  • W. Machoń, Odcinek od Dobieszowic do Kamienia (Piekary Śląskie) [w:] Fortyfikacje Obszaru Warownego "Śląsk", Historia, przewodnik, s. 61-63

Galeria

Galeria

Schron nr 1
fot. Grzegorz Marszałek (2011-08-15)


fot. Grzegorz Marszałek (2010-01-17)


Schron nr 2
fot. Grzegorz Marszałek (2011-08-15)


fot. Grzegorz Marszałek (2009-12-29)


Schron nr 3

fot. Grzegorz Marszałek (2010-01-17)


Schron nr 4

fot. Grzegorz Marszałek (2010-01-17)

Literatura

Literatura
  • Sadowski Jerzy, Sykosz Waldemar, "Schron bojowy nr 52 Obszaru Warownego "Śląsk".Schron muzeum w Dobieszowicach - Wesołej", Infort 2005
  • W. Machoń, Odcinek od Dobieszowic do Kamienia (Piekary Śląskie) [w:] Fortyfikacje Obszaru Warownego "Śląsk", Historia, przewodnik, s. 61-63
  • W. Machoń, Punkt oporu Wesoła w Dobieszowicach, Forteca nr 13

Reklama

Reklama W Odtur

Partnerzy