Polish English German Russian
mapa atrakcji

Zamek Niedzica

Zwiększ / zmniejsz:
Zamek w Niedzicy
Zamek w Niedzicy

 

Zwiększ / zmniejsz:
Zamek w Niedzicy
Zamek w Niedzicy

 

Lokalizacja

Lokalizacja

Państwo: Polska
Województwo: małopolskie
Powiat: nowotarski
Miejscowość: Niedzica - Zamek
Obiekt zabytkowy: nr rej. I-3/21/46, wpisany 1 sierpnia 1947
GPS: N 49° 25' 21.51" E 20° 19' 10.71"

 

Dojazd, zwiedzanie

Dojazd, zwiedzanie

Zamek w Niedzicy położony jest nad Jeziorem Czorsztyńskim w bliskim sąsiedztwie elektrowni wodnej Niedzica.

Położenie zamku w Niedzicy przy Jeziorze Czorsztyńskim

Rys. 1. Położenie zamku w Niedzicy przy Jeziorze Czorsztyńskim

 

W zamku znajduje się muzeum (płatne) dostępne do zwiedzania dla turystów. Przy zamku znajduje się parking bezpłatny jak i płatny bezpośrednio na terenie zamku. W sezonie oba parkingi szybko są zapełnione i trzeba szukać innego miejsca do parkowania.

Ponadto w okolicy zamku w Niedzicy znajduje się przystań, z której to można popłynąć na drugą stronę Jeziora Czorsztyńskiego do Zamku w Czorsztynie. Zwiedzanie Zamku Czorsztyn również jest płatne.

 

Plan zamku

Plan zamku

Plan zamku w Niedzicy

Plan zamku w Niedzicy

Rys. 2. Plan zamku w Niedzicy

 

Historia

Historia

Zamek w Niedzicy (Dunajec) to zamek rycerski na wysokiej skalistej górze (566 m n.p.m,), na prawym brzegu Dunajca.

Makieta zamku w Niedzicy oraz jego najbliższego otoczeniaMakieta zamku w Niedzicy oraz jego najbliższego otoczeniaMakieta zamku w Niedzicy oraz jego najbliższego otoczenia

Rys. 3,4,5. Zdjęcia makiety zamku w Niedzicy oraz najbliższego otoczenia

Otoczenie zamku w Niedzicy Otoczenie zamku w Niedzicy

Rys. 6,7. Otoczenie zamku w Niedzicy

 

Zapewne na tym miejscu było wcześniejsze założenie obronne, ale zamek murowany, zwany Dunajcem, został wzniesiony dopiero w r. 1330 przez węgierską rodzinę Berzeviczych. W XIV w. znajdował się w granicach Węgier, w r. 1410 wraz z miastami spiskimi wrócił do Polski. W r. 1470 został zdobyty przez Emeryka Zapolyę i przebudowany. W r. 1589 kupił zamek Jerzy Horwath z Palocsy, który w r. 1601 przebudował go, rozszerzył i otoczył przedzamcze zabudowaniami i bastejami. W rękach rodziny Horwathów zamek pozostawał do r. 1857, następnie prze?szedł do Salamonów. W połowie XIX w. spłonął podczas pożaru, lecz odbudowano go w r. 1861. W r. 1920 ponownie znalazł się w granicach Polski. W r. 1949 po przeprowadzeniu zabezpieczeń konserwatorskich zamek dolny został przeznaczony na dom wypoczynkowy Stowarzyszenia Historyków Sztuki.

Widok zamku w Niedzicy w 1920 r.Widok zamku w Niedzicy w 1930 r.Widok zamku w Niedzicy w 1950 r.

Rys. 8,9,10. Widok zamku w Niedzicy w latach 1920, 1930, 1950 r.


Zamek w Niedzicy składa się z ruin zamku górnego, pochodzącego niewątpliwie z XIV w., oraz z zamku dolnego, obecnie zamieszkanego, który powstał zapewne na miejscu pierwotnego przedzamcza. Zamek górny jest zbudowany z miejscowego kamienia, na planie nieregularnym przystosowanym do niewielkiej powierzchni szczytu góry (około 500 m2). Od strony zachodniej, to znaczy od strony zamku dolnego, znajdował się dom mieszkalny o potrójnym podziale wnętrz oraz wieża, która być może była wynikiem późniejszej przebudowy. Od strony północno-wschodniej na skraju cypla znajdowała się również zabudowa, zapewne o drugorzędnym znaczeniu. Wjazd do zamku prowadził skrajem występującej skały i dalej przez bramę umieszczoną od strony południowo-wschodniej. Zasadniczym elementem obrony były niewątpliwie warunki terenowe: znaczna wyniosłość i strome spadki skaliste dochodzące do 60°, które uniemożliwiały dostęp pod mury zamkowe.

Widok zamku od południowego - wschodu, litografia barwna J. Szalay Niedzica. Widok zamku nad Dunajcem od strony południowej, Guerquin Bohdan

Rys. 11. Widok zamku od południowego - wschodu, litografia barwna J. Szalay

Rys. 12. Niedzica. Widok zamku nad Dunajcem od strony południowej, Guerquin Bohdan

Zamek dolny powstał zapewne na dziedzińcu przedzamcza, przebudowanym w latach 1470-87. Wzniesiono wówczas mury obwodowe i, być może, niektóre baszty oraz zabudowania mieszkalne, jednakże zasadniczą funkcją przedzamcza były usługi gospodarcze i stajnie z nową studnią. Przebudowa z przełomu w. XVI i XVII zmieniła zasadniczo bryłę zamku dolnego. Na narożach murów obwodowych stanęły murowane basteje przystosowane do broni palnej, a na miejscu dawnych stajni w części zachodniej dziedzińca został zbudowany jednotraktowy, dwukondygnacjowy dom mieszkalny z krużgankiem. Wjazd do zamku prowadził przez narożną północno-zachodnią basteję. Wówczas mury i basteje zostały zwieńczone polską attyką renesansową. Od tego też czasu siedziba właścicieli mieściła się w dolnym zamku bastejowym, natomiast średniowieczny zamek górny zamieniał się powoli w ruinę.

Źródło: Guerquin Bohdan, Zamki w Polsce, Arkady 1974

 

CHORĄGWIE Z HERBAMI KOLEJNYCH WŁAŚCICIELI ZAMKU
BERZEVICZY
DRUGETH
ZAPOLYA
ŁASKI
HORVATH
JOANELLI
HORVATH
SA LAM ON
SHS ? STOWARZYSZENIE HISTORYKÓW SZTUKI

XIV-XV w.
XIV w.
XV- XVI w.
XVI w.
XVI -XVI I w.
XVII-XVIII w.
XVIH-XIXw.
XIX- XX w.
OD 1949 r

 

 

Historia Zamku w Niedzicy w datach:

  • OK. 1325 R. BUDOWA ZAMKU GÓRNEGO PRZEZ RÓD BERZEVICZYCH, BYĆ MOŻE NA MIEJSCU ISTNIEJĄCEGO TU WCZEŚNIEJ DREWNIANO- ZIEMNEGO GRODU
  • 1412 - NA ZAMKU NIEDZICKIM MA MIEJSCE WYPŁATA 37 TYŚ. KÓP SREBRNYCH GROSZY PRASKICH CESARZOWI ZYGMUNTOWI LUKSEMBURSKIEMU PRZEZ WŁADYSŁAWA JAGIEŁŁĘ - POLSKA OTRZYMUJE CZEŚĆ SPISZĄ Z 16 MIASTAMI.
  • 1470 - NIEDZICA W RĘKACH ŻUPANA SPISKIEGO EMERKA ZAPOLYI, KTÓRY DO ZAMKU GÓRNEGO DOBUDOWUJE ZAMEK DOLNY Z BRAMĄ WJAZDOWĄ W OBECNEJ BASZCIE KAPLICZNEJ.
  • 1507 - JADWIGA ZAPOLYA ZASTAWIA ZAMEK ZA 2000 GULDENÓW ANDRZEJOWI HORVATHOWI.
  • 1528 - KRÓL WĘGIERSKI JAN ZAPOLYA NADAJE ZAMEK HIERONIMOWI ŁASKIEMU. ZAMEK ZAJĘTY PRZEZ ZWOLENNIKÓW FERDYNANDA HABSBURGA ZOSTAJE ZDOBYTY DLA ŁASKIEGO PRZEZ PIOTRA KOSTKĘ Z ORAWY.
  • 1535 - OBLĘŻENIE ZAMKU PRZEZ MINKWITZA - ZWOLENNIKA HABSBURGÓW.
  • 1538 - HIERONIM ŁASKI ZASTAWIA NIEDZICĘ PREPOZYTOWI SPISKIEMU JANOWI HORVATHOWI ZA 4000 GULDENÓW.
  • 1589 - WOJCIECH ŁASKI SPRZEDAJE ZAMEK JERZEMU HORVATHOWI Z PALOCSY, KTÓRY WZNOSI ZAMEK ŚREDNI I PRZEBUDOWUJE ZAMEK DOLNY.
  • 1601 - KONIEC RENESANSOWEJ ROZBUDOWY - DATA NA TABLICY EREKCYJNEJ NAD BRAMĄ WJAZDOWA.
  • 1636 - PRZEBUDOWA ZAMKU GÓRNEGO.
  • 1670-1776 - ZAMEK W POSIADANIU RODU JOANELLICH.
  • 1683 - PODCZAS POWSTANIA KURUCÓW ZAMEK ZDOBYWAJĄ EMERYK THOKOLY I ROZBÓJNICY SALANTSY'EGO.
  • I684 - ZAMEK OPANOWUJĄ WOJSKA CESARSKIE .
  • 1817-1823 - ODNOWA ZAMKU PRZEZ ANDRZEJA HORVATHA.
  • 1857 - MAŁŻEŃSTWO KORNELII HORVATH Z ALAPI SALAMONEM - NIEDZICA WŁASNOŚCIĄ RODU SALAMONÓW DO 1945 R.
  • 1920 - CZĘŚĆ ZAMAGURZA SPISKIEGO Z NIEDZICĄ WCHODZI W OBRĘB PAŃSTWA POLSKIEGO.
  • 1943 - SALAMONOWIE OPUSZCZAJĄ NIEDZICĘ.
  • 1945 - W WYNIKI REFORMY ROLNEJ ZAMEK STAJE SIĘ WŁASNOŚCIĄ SKARBU PAŃSTWA.
  • 1949 - PRZEJĘCIE ZAMKU PRZEZ STOWARZYSZENIE HISTORYKÓW SZTUKI ? ROZPOCZĘCIE PRAC KONSERWATORSKICH.

Galeria zdjęć

Galeria zdjęć

fot. Grzegorz Marszałek (2010-07-16)

Literatura

Literatura

  • Guerquin Bohdan, Zamki w Polsce, Arkady 1974
  • Kaczyńscy Izabela i Tomasz, Polska. Najciekawsze zamki, 2003
  • Żyburtowicz Zenon, Zamki i pałace polskie, 2007
  • T. Szydłowski. Powiat nowotarski. Warszawa 1938. Zabytki Sztuki w Polsce. I
  • Katalog zabytków. T. l, 1953.
  • A. Majewski. Czorsztyn. Niedzica. Wyd. 2. Warszawa 1966.
  • Nyka J., Pieniny. Przewodnik, Latchorzew 2003

Reklama

Reklama W Odtur

Partnerzy